Mart ayı, bahçede ve balkonda yeni sezon hazırlıklarının hızlandığı dönemlerden biridir. Günler uzar, güneş daha güçlü hissedilmeye başlar ve birçok sebze ile çiçek için ekim zamanı yaklaşır.
Ancak Mart ayında ekilebilecek bitkiler Türkiye’nin her bölgesinde aynı değildir. Akdeniz ve Ege kıyılarında açık alan ekimleri daha erken başlayabilirken İç Anadolu, Doğu Anadolu ve yüksek rakımlı bölgelerde gece donları devam edebilir.
Bu nedenle Mart ayında ekim yaparken yalnızca takvime değil, bulunduğunuz bölgenin son don tarihine, gece sıcaklıklarına ve toprak koşullarına da bakmak gerekir.
Bu rehberde Mart ayında ekilebilecek sebzeleri, çiçekleri ve balkonda yetiştirilebilecek bitkileri ayrı ayrı ele alıyoruz.
Mart Ayında Ne Ekilir?
Mart ayında bölge ve hava koşullarına bağlı olarak şu bitkiler ekilebilir:
- Bezelye
- Ispanak
- Marul
- Turp
- Havuç
- Pazı
- Roka
- Maydanoz
- Dereotu
- Soğan
- Patates
- Sarımsak
- Bakla
- Bazı serin iklim çiçekleri
Domates, biber ve patlıcan gibi sıcak seven sebzeler ise birçok bölgede Mart ayında doğrudan bahçeye ekilmek yerine fide olarak iç mekânda veya korunaklı ortamda hazırlanır.
Mart Ayı Ekim Takvimi
| Bitki | Martta ekilebilir mi? | Ekim yeri | Soğuğa dayanım |
|---|---|---|---|
| Bezelye | Evet | Bahçe / saksı | Yüksek |
| Ispanak | Evet | Bahçe / saksı | Yüksek |
| Marul | Evet | Bahçe / saksı | Orta-yüksek |
| Turp | Evet | Bahçe / saksı | Yüksek |
| Havuç | Evet | Bahçe / derin saksı | Orta |
| Roka | Evet | Bahçe / saksı | Yüksek |
| Pazı | Evet | Bahçe / saksı | Orta |
| Bakla | Evet | Bahçe | Yüksek |
| Soğan | Evet | Bahçe / saksı | Yüksek |
| Patates | Bölgeye göre | Bahçe / büyük saksı | Orta |
| Sarımsak | Bölgeye göre | Bahçe / saksı | Yüksek |
| Dereotu | Bölgeye göre | Bahçe / saksı | Orta |
| Domates | Fide başlangıcı | İç mekân / sera | Düşük |
| Biber | Fide başlangıcı | İç mekân / sera | Düşük |
| Patlıcan | Fide başlangıcı | İç mekân / sera | Düşük |
Not: Aynı şehir içinde bile rakım ve mikroiklim farklılıkları olabilir. Açık alan ekiminden önce gece sıcaklıklarını kontrol etmek önemlidir.
Mart Ayında Ekilebilecek Sebzeler
Bezelye
Bezelye serin havayı seven sebzelerden biridir ve erken ilkbahar ekimine uygundur.
Toprak işlenebilecek durumdaysa Mart ayında doğrudan bahçeye ekilebilir.
Tohumları yaklaşık 3-5 cm derine ekebilirsiniz.
Bezelye büyüdükçe sarılıcı çeşitlerin desteklenmesi gerekir.
Ispanak
Ispanak serin havalarda iyi gelişir.
Mart ayı birçok bölgede ıspanak ekimi için uygun dönemlerden biridir.
Tohumları yaklaşık 1-2 cm derine ekmek yeterlidir.
Hava çok sıcak olmadan gelişimini tamamlaması daha iyi sonuç verir.
Marul
Marul Mart ayında hem bahçeye hem de saksıya ekilebilir.
Serin havalarda daha kaliteli yaprak oluşturur.
Tohumlar oldukça küçük olduğundan çok derine ekilmemelidir.
Toprağın nemli kalmasına dikkat edilmelidir ancak sürekli ıslak bırakılmamalıdır.
Turp
Turp hızlı gelişmesi nedeniyle ilkbahar ekimlerinde en pratik sebzelerden biridir.
Mart ayında doğrudan toprağa ekilebilir.
Tohumlar yaklaşık 1-2 cm derinliğe yerleştirilebilir.
Çeşidine göre yaklaşık 4-6 hafta içerisinde hasat edilebilir.
Havuç
Havuç Mart ayında birçok bölgede ekilebilir ancak toprak yapısı oldukça önemlidir.
Taşlı ve ağır topraklarda kökler düzgün gelişmeyebilir.
Derin, gevşek ve iyi drene olan toprak tercih edilmelidir.
Havuç tohumlarını çok derine gömmemek gerekir.
Roka
Roka serin havalarda hızlı gelişen sebzelerden biridir.
Mart ayında bahçede veya saksıda rahatlıkla yetiştirilebilir.
Tohumlar çok derine ekilmemelidir.
Düzenli hasat edildiğinde yeni yaprak üretmeye devam edebilir.
Pazı
Pazı serin havalara dayanıklı yapraklı sebzelerden biridir.
Mart ayında doğrudan ekim yapılabilir.
Bitkiler büyüdükçe yaprakları dıştan içe doğru toplanabilir.
Bakla
Bakla serin iklim koşullarını seven bitkilerden biridir.
Kışları çok sert olmayan bölgelerde daha erken ekilirken soğuk bölgelerde ilkbahar başlangıcı tercih edilebilir.
Mart ayı bazı bölgelerde bakla için uygun olabilir.
Soğan
Arpacık soğanları Mart ayında birçok bölgede bahçeye dikilebilir.
Güneş alan ve suyu iyi süzen topraklar tercih edilmelidir.
Soğan yetiştirilecek alanın sürekli ıslak kalmaması önemlidir.
Mart Ayında Patates Ekilir mi?
Patates ekim zamanı büyük ölçüde bölge sıcaklığına bağlıdır.
Toprak çok soğuk ve suya doygun olmamalıdır.
Ilıman bölgelerde Mart ayında patates dikimine başlanabilir.
Soğuk bölgelerde ise don riskinin azalmasını beklemek daha doğru olabilir.
Tohumluk patatesler yaklaşık 8-10 cm derinliğe dikilebilir.
Bitkiler büyüdükçe gövdelerinin çevresine toprak çekilmesi yumruların ışık almamasına yardımcı olur.
Mart Ayında Sarımsak Dikilir mi?
Sarımsağın ana dikim dönemi çoğunlukla sonbahardır.
Sonbaharda dikilen sarımsaklar soğuk dönemi geçirerek ilkbaharda gelişmeye devam eder.
Ancak sonbahar dikimi yapılamadıysa bazı bölgelerde Mart ayında ilkbahar dikimi de yapılabilir.
İlkbaharda dikilen sarımsakların başları sonbaharda dikilenlere göre daha küçük kalabilir.
Dişler sivri uçları yukarı gelecek şekilde toprağa yerleştirilmelidir.
Mart Ayında Domates Ekilir mi?
Domates sıcak seven bir bitkidir.
Türkiye’nin büyük bölümünde Mart ayında domates fidelerini doğrudan açık alana dikmek için henüz erkendir.
Bunun yerine Mart ayında:
Domates tohumları iç mekânda fide olarak başlatılabilir.
Tohumlar küçük fide kaplarına ekilir ve sıcak, aydınlık bir ortamda yetiştirilir.
Don tehlikesi tamamen geçtikten sonra fideler dışarıya aktarılır.
Aynı yöntem biber ve patlıcan için de kullanılabilir.
Mart Ayında Biber ve Patlıcan Ekilir mi?
Biber ve patlıcan domatesten bile daha fazla sıcaklık isteyen bitkilerdir.
Bu nedenle Mart ayında açık bahçeye doğrudan ekim birçok bölgede uygun değildir.
Tohumlar ev içinde, serada veya sıcak bir fide alanında çimlendirilebilir.
Dışarı dikim için gece sıcaklıklarının yeterince yükselmesi beklenmelidir.
Mart Ayında Hangi Çiçekler Ekilebilir?
Mart ayı yalnızca sebze ekimi için değil, yeni sezon çiçeklerinin hazırlanması için de önemli bir dönemdir.
Bulunduğunuz bölgenin sıcaklığına göre şu çiçekler değerlendirilebilir:
Hercai Menekşe
Serin havalara dayanıklıdır.
Mart ayında birçok bölgede bahçeye veya saksıya dikilebilir.
Güneşli veya yarı gölgeli alanlarda yetişebilir.
Aslanağzı
Aslanağzı serin ilkbahar koşullarına uyum sağlayabilen süs bitkilerinden biridir.
Fideleri Mart ayında uygun bölgelerde bahçeye alınabilir.
Soğuk bölgelerde birkaç hafta daha beklemek gerekebilir.
Alyssum
Küçük ve yoğun çiçekleriyle balkonlarda ve bahçe kenarlarında kullanılabilir.
Serin ilkbahar havasına uyumludur.
Mart ayında tohum ekimi yapılabilir.
Kadife Çiçeği
Kadife çiçeği sıcaklığı daha çok sever.
Mart ayında doğrudan soğuk toprağa ekmek yerine korunaklı ortamda fide olarak başlatmak daha güvenlidir.
Hava ısındığında bahçeye aktarılabilir.
Zinya
Zinya dona karşı hassastır.
Soğuk bölgelerde Mart ayında dışarıya ekilmemelidir.
Tohumları fide olarak hazırlanabilir ve havalar ısındığında dışarı dikilebilir.
Mart Ayında Balkona Ne Ekilir?
Bahçesi olmayanlar için Mart ayı balkon yetiştiriciliğine başlamak açısından oldukça uygundur.
Özellikle şu bitkiler saksıda kolay yetiştirilebilir:
Marul: Yaklaşık 15-20 cm derinliğinde saksı yeterli olabilir.
Roka: Sığ ve geniş saksılarda yetiştirilebilir.
Turp: Yaklaşık 15-20 cm derinliğinde saksılar kullanılabilir.
Ispanak: Geniş saksılarda başarılı sonuç verir.
Maydanoz: Çimlenmesi biraz yavaş olabilir ancak saksıda yetişmeye uygundur.
Havuç: Kısa köklü çeşitler tercih edilebilir. Saksının derin olması önemlidir.
Bezelye: Derin bir saksı ve tırmanabileceği destek gerektirir.
Balkonunuz çok rüzgâr alıyorsa genç fideleri korumak gerekebilir.
Mart Ayında Tohum Ekerken Nelere Dikkat Edilmeli?
Son don tarihini kontrol edin
Mart ayında gündüz sıcaklıkları yükselse bile gece donları devam edebilir.
Özellikle domates, biber, patlıcan ve sıcak seven çiçeklerin fidelerini erkenden dışarı çıkarmayın.
Toprağı kontrol edin
Çok ıslak ve çamurlu toprağı işlemeyin.
Islak toprağın sıkıştırılması kök gelişimini olumsuz etkileyebilir.
Tohumları gereğinden fazla derine ekmeyin
Genel olarak küçük tohumlar yüzeye daha yakın, büyük tohumlar ise biraz daha derine ekilir.
Her bitkinin ekim derinliği farklı olabilir.
Sulamayı kontrollü yapın
Yeni ekilen tohumların bulunduğu toprak kurumamalı ancak sürekli su içinde de kalmamalıdır.
İnce bir sulama başlığı kullanmak tohumların yerinden oynamasını önler.
Güneş durumunu değerlendirin
Sebzelerin büyük bölümü günde birkaç saat doğrudan güneş ister.
Balkonda yetiştiricilik yapıyorsanız saksıların konumunu buna göre belirleyin.
Türkiye’de Bölgelere Göre Mart Ayı Ekimi
Akdeniz ve Ege Kıyıları
Bu bölgelerde bahar daha erken hissedilir.
Mart ayında serin mevsim sebzelerinin yanı sıra bazı yazlık sebzelerin fide dikimine ayın sonuna doğru başlanabilir.
Yine de ani soğuk hava dalgaları takip edilmelidir.
Marmara Bölgesi
Bezelye, marul, ıspanak, turp ve roka gibi serin mevsim sebzeleri Mart ayında değerlendirilebilir.
Domates ve biber gibi bitkilerin fideleri ise korunaklı ortamda tutulmalıdır.
İç Anadolu
Mart ayında gece donları hâlâ görülebilir.
Soğuğa dayanıklı sebzeler ekilebilir ancak sıcak seven sebzeler için fide hazırlığı yapmak daha güvenlidir.
Karadeniz
Bölgenin kıyı ve iç kesimleri arasında büyük sıcaklık farkları olabilir.
Toprağın aşırı ıslak olmadığı dönemlerde serin iklim sebzelerinin ekimine başlanabilir.
Doğu Anadolu
Mart ayı birçok yerde hâlâ kış koşullarına yakın geçebilir.
Açık alanda ekim sınırlı olabilir.
Sebze tohumları kapalı ortamda fide olarak hazırlanabilir.
Güneydoğu Anadolu
Sıcaklıkların erken yükselmesi nedeniyle ekim sezonu birçok bölgeden daha erken başlayabilir.
Ancak yerel gece sıcaklıkları yine kontrol edilmelidir.
Mart Ayında Bahçede Yapılabilecek Diğer İşler
Mart yalnızca tohum ekme ayı değildir.
Bahçede yeni sezon öncesinde:
Toprak havalandırılabilir, yabancı otlar temizlenebilir, kompost eklenebilir ve yeni ekim alanları hazırlanabilir.
Kıştan zarar gören bitkiler kontrol edilebilir.
Ancak budama zamanı bitki türüne göre değiştiği için her bitkiye aynı budama işlemi uygulanmamalıdır.
Mart Ayında Ekilen Tohumlar Kaç Günde Çimlenir?
Çimlenme süresi bitkinin türüne, toprak sıcaklığına ve nem oranına göre değişir.
Yaklaşık olarak:
| Bitki | Ortalama çimlenme süresi |
|---|---|
| Turp | 3-7 gün |
| Roka | 4-8 gün |
| Marul | 5-10 gün |
| Bezelye | 7-14 gün |
| Ispanak | 7-14 gün |
| Havuç | 10-21 gün |
| Maydanoz | 14-28 gün |
Soğuk toprakta çimlenme süreleri uzayabilir.
Sık Sorulan Sorular
Mart ayında bahçeye ne ekilir?
Bölgeye bağlı olarak bezelye, ıspanak, marul, turp, havuç, roka, pazı, bakla ve soğan gibi serin iklim sebzeleri ekilebilir.
Mart ayında domates ekilir mi?
Domates tohumları Mart ayında fide olarak başlatılabilir. Açık alana dikim için don riskinin geçmesi beklenmelidir.
Mart ayında biber ekilir mi?
Biber Mart ayında sıcak ve korunaklı bir ortamda fide olarak yetiştirilebilir. Çoğu bölgede açık alana dikim için henüz erkendir.
Mart ayında balkona ne ekilir?
Marul, roka, turp, ıspanak, maydanoz, havuç ve bezelye uygun saksılarda yetiştirilebilir.
Mart ayında çiçek ekilir mi?
Evet. Bölgenin iklimine göre hercai menekşe, aslanağzı ve alyssum gibi serin havaya dayanıklı çiçekler değerlendirilebilir. Sıcağı seven çiçekler ise fide olarak hazırlanabilir.
Mart ayında patates dikilir mi?
Ilıman bölgelerde toprak yeterince ısındığında Mart ayında patates dikilebilir. Soğuk bölgelerde don riskinin azalması beklenmelidir.
Mart ayında sarımsak dikilir mi?
Sarımsağın ana dikim dönemi sonbahardır ancak uygun iklim koşullarında ilkbahar dikimi de yapılabilir.
Mart ayında tohum ekmek için hava kaç derece olmalı?
Tek bir ideal sıcaklık yoktur. Her bitkinin çimlenme sıcaklığı farklıdır. Bu nedenle bitkinin ihtiyacını ve bulunduğunuz bölgedeki don riskini birlikte değerlendirmek gerekir.
Sonuç
Mart ayı, hem açık alanda serin iklim sebzelerinin ekildiği hem de yaz sezonu için fide hazırlıklarının başladığı önemli bir geçiş dönemidir.
Bezelye, ıspanak, marul, turp ve roka gibi sebzeler birçok bölgede Mart ayında ekilebilirken domates, biber ve patlıcan gibi sıcak seven bitkiler genellikle önce fide olarak hazırlanmalıdır.
En doğru ekim zamanı yalnızca takvime göre belirlenmemelidir. Bulunduğunuz bölgenin gece sıcaklıklarını, son don tarihini ve toprağın durumunu takip etmek, başarılı bir bahar bahçesi kurmanın en önemli adımlarından biridir.
Bir Cevap Yazın