Ikigai (生き甲斐), Japoncada yaşamı değerli kılan şeyleri, günlük hayata anlam ve yaşama isteği veren ilişkileri, uğraşları veya amaçları anlatmak için kullanılan bir kavramdır. Tek bir kariyer hedefinden ibaret değildir. Sevdiğiniz biriyle vakit geçirmek, bir bahçeyi büyütmek, mesleğinizde gelişmek veya küçük bir günlük ritüel bile bir kişinin ikigai anlayışının parçası olabilir. Ikigai’yi anlamak için popüler dört daireli şemaya mahkûm kalmak gerekmez.
Ikigai ne demek?
Kelime genel olarak “yaşamı değerli kılan neden” veya “yaşamak için anlam bulduğumuz şey” şeklinde açıklanabilir. Japonya’daki kullanımında kişinin toplumsal rolü, kişisel ilişkileri, hobileri ve küçük sevinçleri bir arada yer alabilir. Tek bir kelimeyle tam karşılığını vermek zordur. Bu yüzden “Japonların mutluluğun kesin sırrı” ifadesi eksik ve yanıltıcıdır.
Ikigai nasıl ortaya çıktı?
Ikigai kökeni Japon kültürüne dayanan bir düşünce ve günlük yaşam ifadesidir; yalnızca çağdaş kişisel gelişim kitaplarıyla oluşmadı. Psikiyatrist Mieko Kamiya’nın 1966 tarihli Ikigai ni Tsuite (Ikigai Üzerine) çalışması, kavramın modern tartışmalarında anılır. Japonya Hükümeti’nin tanıtım yayınlarında ikigai; aile, arkadaşlar, uğraşlar ve yaşamı değerli kılan kişisel nedenlerle ilişkilendirilir.
Popüler dört daireli Ikigai şeması doğru mu?
İnternette sıklıkla şu dört sorunun kesiştiği bir şema görürsünüz:
- Neyi seviyorsun?
- Nede iyisin?
- Dünyanın neye ihtiyacı var?
- Hangi iş karşılığında para kazanabilirsin?
Bu sorular kariyer planlama egzersizi olarak işe yarayabilir. Ancak dört daireli şema, geleneksel Japon ikigai öğretisinin zorunlu veya özgün biçimi değildir. Batı’da geliştirilen bir amaç diyagramı daha sonra “ikigai” etiketiyle yaygınlaşmıştır. Japonca kavramda para kazanmak şart değildir; bir ilişki, gönüllü faaliyet veya küçük bir hobi de yaşama anlam verebilir.
Ikigai yalnızca mesleğiniz mi?
Hayır. Kişinin yaptığı işten değer bulması mümkündür ama her ikigai gelir üretmek zorunda değildir. Ailesine zaman ayırmak, müzik öğrenmek, dostlarıyla buluşmak, doğada vakit geçirmek veya bir konuda ustalaşmak da anlam kaynakları olabilir. İnsanın hayatının farklı dönemlerinde öncelikleri değişebilir; ikigai’nin sabit ve tek bir “büyük misyon” olması gerekmez.
Günlük yaşamda ikigai’yi nasıl keşfedebiliriz?
1. Size iyi gelen anları fark edin
Bir hafta boyunca gün içinde hangi uğraşları isteyerek yaptığınızı not edin. Bu bir yürüyüş, yemek hazırlama, kitap okuma veya biriyle sohbet olabilir. Amaç her anı “üretkenliğe” dönüştürmek değil, değer verdiğiniz şeyleri anlamaktır.
2. Değerlerinizi yazın
Aile, öğrenme, yaratıcılık, yardımseverlik, güven, özgürlük veya doğayla ilişki gibi değerlerden hangileri hayatınızda öne çıkıyor? Bunların tek bir doğru sıralaması yoktur. Kendi tercihlerinizi başkalarının beklentilerinden ayırmaya çalışın.
3. Küçük ve sürdürülebilir adım seçin
Bir beceri öğrenmek istiyorsanız her gün kısa bir süre ayırabilirsiniz. Sosyal bağları güçlendirmek istiyorsanız bir arkadaşınızı aramakla başlayabilirsiniz. Büyük yaşam değişiklikleri yerine düşük riskli, tekrarlanabilir adımları tercih edin.
4. Başkalarıyla ilişkiyi de düşünün
Ikigai sadece kişisel performans veya bireysel başarı konusu değildir. Bir topluluğa katkıda bulunmak, başkalarıyla karşılıklı ilişki kurmak ve birlikte öğrenmek de bazı insanlar için anlam kaynağı olabilir.
5. Zamanla değişmesine izin verin
Bugün anlamlı bulduğunuz bir uğraş beş yıl sonra değişebilir. Bunun başarısızlık olduğunu düşünmeyin. İş, sağlık, aile veya yaşam koşulları değiştikçe anlam kaynakları da şekillenebilir.
Ikigai ve Okinawa’da uzun yaşam ilişkisi
Okinawa’daki uzun yaşayan insanlar ikigai hakkında anlatılarda sıklıkla örnek gösterilir. Ancak tek bir kavramın kişiyi 100 yaşına ulaştırdığı söylenemez. Uzun yaşamda genetik, beslenme, fiziksel hareket, sağlık hizmetlerine erişim ve sosyal koşullar gibi çok sayıda etken rol oynar. Bu nedenle ikigai’yi sağlık garantisi veya mucizevi yaşam formülü olarak sunmuyoruz.
Ikigai ile mutluluk arasındaki fark
Günlük mutluluk bazen geçici bir iyi hissetme hâli olabilir. Ikigai ise daha geniş biçimde “yaşamı değerli bulma” duygusuna ilişkindir. İnsan zor bir dönem geçirirken de kendisi için anlamlı bir bağ veya amaç hissedebilir. Bu kavram, depresyon veya diğer ruhsal sağlık sorunlarını tek başına tedavi etmez. Süregelen ruhsal belirtiler için profesyonel destek almak önemlidir.
İş yaşamında kullanmak isteyenler için uygulama
İşinizde anlam bulmak istiyorsanız becerilerinizi, çalışma koşullarınızı ve değerlerinizi yazabilirsiniz. Fakat bu egzersiz sizi iyi hissettirmiyorsa tüm yaşam anlamınızı işe bağlamak zorunda değilsiniz. İş dışındaki ilişkiler, dinlenme, yaratıcı uğraşlar ve gönüllü çalışmalar da yaşamınızı destekleyebilir.
Kendinize sorabileceğiniz altı soru
- Zamanın nasıl geçtiğini fark etmeden yaptığım etkinlikler neler?
- Hangi insanlarla birlikteyken kendim gibi hissediyorum?
- Hangi küçük alışkanlığı sürdürmek bana iyi geliyor?
- Hangi konuyu merak ettiğim için öğreniyorum?
- Başkalarına katkıda bulunmaktan ne zaman tatmin duyuyorum?
- Başarısız olma korkusu olmasa hangi düşük riskli denemeyi yapmak isterdim?
Soruların test puanı veya klinik değerlendirme anlamı yoktur. Günlük yaşamınıza bakmak için düşünme egzersizi olarak kullanılabilir.
Sık sorulan sorular
Ikigai mutlaka para kazanmak demek mi? Hayır. Para kazanmakla ilgisi olmayan ilişkiler ve etkinlikler de kişinin ikigai kaynağı olabilir.
Dört daireli diyagram Japonya’da mı doğdu? Hayır. Bu popüler şema Batı kökenli bir kariyer/amaç çerçevesinin Japonca kavramla sonradan birleştirilmiş hâlidir.
Ikigai bir kişilik testi mi? Hayır. İnternetteki test ve anketler kişisel düşünmeye yardımcı olabilir, fakat ikigai’yi kesin ölçen zorunlu bir test yoktur.
Sonuç
Ikigai’yi keşfetmek, herkesin tek bir tutku veya gelir getiren meslek bulması gerektiği anlamına gelmez. Yaşamınıza değer katan küçük sevinçler, yakın ilişkiler ve gönüllü uğraşları fark etmek daha gerçekçi bir başlangıçtır.
Bir yanıt yazın