Hayatımızda bazen hangi yolu seçmemiz gerektiğine karar veremediğimiz dönemler olur. Evlilik, iş değişikliği, taşınma, eğitim, ortaklık veya önemli bir karar öncesinde insan, “Acaba benim için hangisi hayırlı?” diye düşünebilir.
İslam geleneğinde böyle durumlarda Allah’tan hayırlısını istemenin yollarından biri istiharedir. Halk arasında sıklıkla “istihareye yatmak” şeklinde ifade edilse de istiharenin özü yalnızca uyuyup bir rüya görmeyi beklemek değildir.
Peki istihareye yatmak dinen caiz mi? İstihare namazı nasıl kılınır? İstihare duası nedir? Rüya görmek gerekir mi?
Bu yazımızda istihare hakkında merak edilenleri dini kaynaklar ışığında ele alıyoruz.
İstihare Nedir?
“İstihare”, genel anlamıyla hayırlı olanı istemek anlamına gelir. Dini uygulamada ise kişinin karar vermekte zorlandığı meşru bir konuda Allah’tan kendisi için hayırlı olanı nasip etmesini istemesidir.
İstiharede kişi aslında şu teslimiyeti ifade eder:
“Allah’ım, ben geleceği bilmiyorum; Sen biliyorsun. Benim için hayırlı olanı kolaylaştır, hayırsız olanı ise benden uzaklaştır.”
Hz. Peygamber’in (s.a.v.) sahabeye istihareyi öğrettiği, Câbir b. Abdullah’tan nakledilen ve Sahih-i Buhârî’de yer alan hadiste açıkça bildirilmektedir.
Bu nedenle istihare, sonradan ortaya çıkmış batıl bir uygulama değil; temeli hadis kaynaklarında bulunan bir dua ve nafile ibadettir.
İstihareye Yatmak Dinen Caiz mi?
Evet. İstihare yapmak dinen caizdir ve istihare namazı mendup kabul edilmektedir.
Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu da istihareyi, kişinin yapmak istediği bir işin kendisi için hayırlı olup olmadığı konusunda Allah’tan yardım dilemesi şeklinde açıklamaktadır.
Ancak burada önemli bir ayrıntı vardır:
İstihare sadece “rüya görmek için yatmak” değildir.
İstiharenin temelinde;
- Allah’a yönelmek,
- iki rekât nafile namaz kılmak,
- istihare duasını yapmak,
- hayırlı olanı Allah’tan istemek,
- gerektiğinde güvenilir kişilerle istişare etmek
- ve ardından karar konusunda Allah’a tevekkül etmek
vardır.
Dolayısıyla istihareyi yalnızca “gece yatacağım, rüyamda cevabı göreceğim” şeklinde değerlendirmek doğru değildir.
İstihare Namazı Nasıl Kılınır?
İstihare yapmak isteyen kişi öncelikle abdestini alır ve Allah rızası için iki rekât nafile namaz kılmaya niyet eder.
Diyanet’in aktardığı uygulamaya göre:
Birinci Rekât
Fâtiha Suresi okunduktan sonra Kâfirûn Suresi okunabilir.
İkinci Rekât
Fâtiha Suresi okunduktan sonra İhlâs Suresi okunabilir.
İki rekât tamamlandıktan ve selam verildikten sonra Allah’a yönelerek istihare duası yapılır.
Kâfirûn ve İhlâs surelerinin okunması tavsiye edilmekle birlikte istiharenin geçerliliğini yalnızca bu surelere bağlamak doğru değildir. Başka ayet veya surelerin okunabileceğine ilişkin fıkhî görüşler de bulunmaktadır.
İstihare Duası
Hz. Peygamber’den (s.a.v.) nakledilen istihare duasının başlangıcı şöyledir:
“Allahümme innî estehîruke bi-ilmike ve estakdiruke bi-kudretike ve es’elüke min fadlike’l-azîm…”
Duanın anlamında kişi Allah’a özetle şöyle niyaz eder:
“Allah’ım! İlminle benim için hayırlı olanı Senden istiyorum. Kudretinle bana güç vermeni ve büyük lütfundan ihsan etmeni diliyorum. Sen güç yetirirsin, ben güç yetiremem. Sen bilirsin, ben bilemem. Eğer düşündüğüm bu iş dinim, hayatım, dünyam ve ahiretim açısından benim için hayırlıysa onu bana nasip et, kolaylaştır ve bereketli kıl. Eğer benim için kötü ise onu benden, beni de ondan uzaklaştır. Hayır nerede ise onu bana nasip et ve beni onunla razı eyle.”
İstihare duasında kişi karar vermeye çalıştığı konuyu da kalbinden geçirir veya belirtir.
İstihare Duasını Ezbere Bilmek Şart mı?
İstihare duasını ezbere bilmiyor olmak istihare yapmaya engel değildir.
Kişi duayı öğrenene kadar bir yerden okuyabilir. Esas olan Allah’a samimiyetle yönelmek ve hayırlısını istemektir.
Aynı şekilde namaz kılmaya engel geçerli bir durum bulunduğunda yalnızca istihare duası yapmanın mümkün olduğu da Diyanet’in açıklamasında belirtilmektedir.
Kâfirûn Suresini Bilmeyen İstihare Yapabilir mi?
İstihare namazında ilk rekâtta Fâtiha’dan sonra Kâfirûn Suresinin okunması tavsiye edilen uygulamalardandır. Ancak Kâfirûn Suresini ezbere bilmiyor olmak, kişinin istihare yapamayacağı anlamına gelmez.
Kişi bildiği başka bir sureyi okuyabilir.
Bu nedenle “Kâfirûn Suresini bilmiyorum, istihare yapamam” şeklinde düşünmeye gerek yoktur.
İstihareden Sonra Hemen Uyumak Şart mı?
Halk arasında istihare denildiğinde çoğunlukla gece namaz kılıp dua ettikten sonra hiç konuşmadan uyumak anlaşılır.
Fakat istiharenin esasını oluşturan hadis rivayetinde “Mutlaka hemen uyuyun ve rüya bekleyin” şeklinde bir şart bulunmamaktadır.
İstihare namazı ve duasından sonra uyumak mümkündür; fakat ibadetin sonucunu yalnızca görülecek rüyaya bağlamak doğru değildir.
İstiharede Rüya Görmek Şart mı?
Hayır. İstihareden sonra rüya görmek şart değildir.
Bu, istihare hakkında en sık yanlış anlaşılan konulardan biridir.
Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu, istihareden sonra mutlaka rüya görülmesi ve görülen rüyanın iyiye veya kötüye yorumlanması gerektiği düşüncesinin dini bir dayanağının bulunmadığını belirtmektedir.
Dolayısıyla istihare yaptınız fakat hiçbir rüya görmediniz diye:
“İstiharem olmadı.”
diye düşünmek doğru değildir.
İstiharenin özü rüyadan çok Allah’tan hayırlısını istemektir.
İstiharede Yeşil veya Beyaz Görmek İyi, Siyah Görmek Kötü mü?
Halk arasında yaygın olan inanışlardan biri de istihare rüyasında;
yeşil veya beyaz rengin olumlu, kırmızı veya siyah rengin olumsuz
anlam taşıdığı iddiasıdır.
Ancak bu şekilde kesin bir renk tablosunun istiharenin dini hükmünü belirlediğini söylemek için sağlam bir dini dayanak bulunmamaktadır.
Bu nedenle önemli bir evlilik, iş veya hayat kararını yalnızca rüyada görülen bir renge bağlamak doğru değildir.
İstihare Sonucu Nasıl Anlaşılır?
İstihare bir fal veya gelecekten haber alma yöntemi değildir.
Kişi istihare yaptıktan sonra şartları değerlendirmeye, araştırmaya ve gerekiyorsa güvendiği insanlarla istişare etmeye devam eder.
İstihare duasının kendisi de aslında bunu çok güzel anlatmaktadır:
Hayırlıysa kolaylaştır, hayırsızsa benden uzaklaştır.
Dolayısıyla kişi yalnızca olağanüstü bir işaret beklemek yerine sürecin nasıl geliştiğine, kendi değerlendirmelerine ve kararın dinen ve aklen uygun olup olmadığına da dikkat etmelidir.
İstihare Kaç Kez Yapılır?
Bir kez istihare yapılması mümkündür.
Kişi hâlâ karar verememişse istihareyi tekrar edebilir. Diyanet’in aktardığı fıkhî bilgiye göre istiharenin yedi defaya kadar tekrarlanabileceğine ilişkin görüş bulunmaktadır.
Ancak “Mutlaka yedi gece yapılmalıdır” şeklinde kesin bir zorunluluk yoktur.
Başkası Benim Yerime İstihareye Yatabilir mi?
Toplumda zaman zaman “Benim için istihareye yatar mısın?” şeklinde talepler görülür.
Ancak esas olan, karar verecek kişinin kendisinin Allah’a yönelmesi ve istihare yapmasıdır.
İstihare kişinin Rabbinden doğrudan hayır istemesidir. Bu nedenle bir başkasının gördüğü rüyayı kendi hayatımızla ilgili kesin bir hüküm olarak değerlendirmek sağlıklı bir yaklaşım değildir.
Hangi Konularda İstihare Yapılır?
İstihare, sonucu konusunda tereddüt edilen meşru konularda yapılabilir.
Örneğin:
- Evlilik kararı,
- iş teklifi,
- iş değişikliği,
- taşınma,
- eğitim tercihi,
- ticari bir girişim,
- ortaklık,
- önemli bir yolculuk
- veya birden fazla uygun seçenek arasında karar verme
gibi konularda istihare yapılabilir.
Hangi Konularda İstihare Yapılmaz?
Dinen hükmü zaten açık olan konularda istihare yapılmaz.
Örneğin bir kişi:
“Namaz kılsam mı kılmasam mı diye istihare yapacağım.”
diyemez. Çünkü namazın hükmü zaten bellidir.
Aynı şekilde açıkça haram olan bir iş için de:
“Acaba benim için hayırlı mı?”
diye istihare yapılmaz.
İstihare, helal ve meşru seçenekler arasında kişinin hangisinin kendisi için daha hayırlı olduğunu bilemediği durumlarla ilgilidir.
İstihare ile İstişare Birlikte Yapılabilir mi?
Evet. Hatta önemli kararlarda istihare ile istişareyi birbirinin alternatifi gibi görmek doğru değildir.
İstihare Allah’tan hayırlısını istemektir.
İstişare ise konu hakkında bilgili, tecrübeli ve güvenilir kişilerden görüş almaktır.
Örneğin bir iş teklifi konusunda istihare yapan kişi yine de maaşını, çalışma şartlarını ve şirketi araştırmalıdır. Evlilik konusunda istihare yapan kişi de karşısındaki insanı tanımayı ve gerekli değerlendirmeleri yapmayı bırakmamalıdır.
İslam’daki tevekkül anlayışı, gerekli tedbirleri ve araştırmayı terk etmek anlamına gelmez.
İstihare Fal veya Gelecekten Haber Alma Yöntemi Değildir
Bu noktanın özellikle altını çizmek gerekir.
İstihare;
fal bakmak, geleceği öğrenmeye çalışmak veya gaybı keşfetmek değildir.
Tam tersine istihare duasında insan kendi bilgisinin sınırlı olduğunu kabul ederek Allah’ın bilgisine sığınır.
Bu nedenle istiharenin amacı “Gelecekte kesin olarak ne olacak?” sorusunun cevabını öğrenmek değil;
“Allah’ım, benim için hayırlı olanı nasip et.”
diye dua etmektir.
İstihare Hakkında Sık Sorulan Sorular
İstihareye yatmak günah mı?
Hayır. Dini usulüne uygun şekilde istihare yapmak günah değildir. İstihare namazı ve duasının hadislerde dayanağı bulunmaktadır.
İstihare namazı kaç rekâttır?
İstihare namazı iki rekât nafile namazdır.
İstihare duasını Türkçe okuyabilir miyim?
Duanın anlamını bilmek ve Allah’a ne istediğinin bilinciyle yönelmek önemlidir. Arapça metni ezbere bilmeyen kişi duayı bir yerden okuyabilir; ayrıca kendi diliyle Allah’tan hayırlısını isteyebilir.
İstihareden sonra konuşmak yasak mı?
İstihareden sonra konuşmanın istihareyi bozacağına ilişkin sahih dini bir şart bulunmamaktadır.
İstiharede mutlaka rüya görülür mü?
Hayır. Rüya görmek istiharenin şartı değildir.
Rüya görmediysem istiharem kabul olmadı mı?
Hayır. Rüya görülmemesi istiharenin yapılmadığı veya duanın kabul edilmediği anlamına gelmez.
İstihare yalnızca evlilik için mi yapılır?
Hayır. Evlilik en çok bilinen örneklerden biridir ancak istihare karar vermekte zorlanılan farklı meşru konularda da yapılabilir.
Sonuç: İstiharenin Özü Rüya Değil, Allah’tan Hayırlısını İstemektir
İstihare dinen caiz olan ve Hz. Peygamber’in (s.a.v.) öğrettiği bir uygulamadır. İki rekât nafile namaz kılınarak Allah’a dua edilir ve düşünülen işin hayırlı olması hâlinde kolaylaştırılması, hayırsız olması hâlinde ise kişiden uzaklaştırılması istenir.
Ancak halk arasında yaygınlaşan “mutlaka uyumak, mutlaka rüya görmek, rüyada belirli renkler görmek ve buna göre kesin karar vermek” anlayışını istiharenin temel şartları olarak görmek doğru değildir.
İstihare; insanın aklını, araştırmayı ve istişareyi terk etmesi değil, bütün bunları yaptıktan sonra Allah’a yönelerek:
“Benim için gerçekten hayırlı olan neyse onu nasip et.”
diyebilmesidir.
Kaynaklar
- T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu – İstihâre namazı nasıl kılınır? İstihâre nasıl yapılır?
- Sahih-i Buhârî, Deavât 48, Hadis 6382.
- Diyanet İşleri Başkanlığı, Fetvalar – Nafile Namazlar / İstihare.
Bir Cevap Yazın