Birleşik Krallık’ın geleceğine ilişkin uzun süredir devam eden tartışmalar, İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda’daki milliyetçi siyasi hareketlerin Cardiff’te bir araya gelmesiyle yeniden gündemin üst sıralarına çıktı.
İskoç Ulusal Partisi (SNP), Galler’deki Plaid Cymru ve Kuzey İrlanda’daki Sinn Féin liderleri, 14 Eylül 2026 tarihinde Galler’in başkenti Cardiff’te bir mutabakat metni üzerinde anlaşarak ülkelerinin kendi siyasi geleceklerini demokratik yollarla belirleme hakkını savundu. Taraflar ayrıca Birleşik Krallık hükümetine olası anayasal değişikliklere hazırlanma çağrısı yaptı.
Toplantıya İskoçya Birinci Bakanı ve SNP lideri John Swinney, Galler Birinci Bakanı ve Plaid Cymru lideri Rhun ap Iorwerth, Kuzey İrlanda Birinci Bakanı Michelle O’Neill ve Sinn Féin Başkanı Mary Lou McDonald katıldı. Ancak toplantıdaki anlaşma, katılımcıların hükümet başkanı sıfatlarıyla değil siyasi parti liderleri olarak yaptığı bir girişimdi.
Cardiff’te Ne Oldu?
Üç siyasi hareketin imzaladığı mutabakat, İskoçya, Galler ve İrlanda’nın farklı tarihleri ve siyasi gelenekleri bulunduğuna dikkat çekiyor.
Metinde her ülkenin geleceğini “demokratik yollarla ve halkının iradesine uygun biçimde” belirleme hakkına sahip olduğu savunuluyor. Partiler ayrıca ekonomi, enerji, Avrupa ile ilişkiler ve anayasal konular gibi alanlarda daha yakın çalışmayı hedefliyor.
Bu gelişme doğrudan Birleşik Krallık’ın parçalanacağı anlamına gelmiyor. Ancak İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda’daki anayasal statü tartışmalarının aynı dönemde daha görünür hale gelmesi dikkat çekiyor.
İskoçya Yeniden Bağımsız Olabilir mi?
Birleşik Krallık içindeki bağımsızlık tartışmasının en köklü olduğu ülkelerden biri İskoçya.
2014 yılında yapılan bağımsızlık referandumunda İskoç seçmenlerin çoğunluğu Birleşik Krallık içerisinde kalmayı tercih etmişti. Ancak Brexit ve sonrasında yaşanan siyasi gelişmeler bağımsızlık tartışmasının sona ermesini engelledi.
SNP bugün de yeni bir bağımsızlık referandumu yapılmasını savunuyor.
Mayıs 2026’da Ipsos tarafından yapılan bir araştırmada, referandumda tercih belirten İskoç seçmenlerin yüzde 48’i bağımsızlığa “Evet”, yüzde 52’si ise “Hayır” yanıtı verdi. Sonuçlar İskoç toplumunun bu konuda hâlâ oldukça bölünmüş olduğunu gösteriyor.
Dolayısıyla İskoçya için “ayrılmaya karar verdi” demek doğru değil. Ancak bağımsızlık konusu ülke siyasetindeki önemli başlıklardan biri olmaya devam ediyor.
Galler’de Bağımsızlık Tartışması
Galler’de durum İskoçya’dan farklı.
Plaid Cymru bağımsız bir Galler’i savunuyor ve Cardiff’teki mutabakatın taraflarından biri olarak Galler halkının kendi anayasal geleceğini belirleme hakkının tanınmasını istiyor. Mevcut sistemde ise Galler Parlamentosu Senedd’in Westminster’ın onayı olmadan bağlayıcı bir bağımsızlık referandumu düzenleyebilmesi için yerleşmiş bir yasal mekanizma bulunmuyor.
Bu nedenle Galler’in kısa sürede Birleşik Krallık’tan ayrılacağı yönünde bir sonuç çıkarmak mümkün değil. Fakat bağımsızlık konusu Galler siyasetinde eskisine göre daha belirgin biçimde tartışılıyor.
Kuzey İrlanda’da Konu Bağımsızlık Değil
Kuzey İrlanda için önemli bir ayrım yapmak gerekiyor.
Buradaki temel tartışma Kuzey İrlanda’nın bağımsız bir ülke olması değil, Birleşik Krallık’tan ayrılarak İrlanda Cumhuriyeti ile birleşmesi.
Sinn Féin uzun süredir birleşik İrlanda hedefini savunuyor. 1998 tarihli Hayırlı Cuma Anlaşması da belirli koşullar oluşması durumunda Kuzey İrlanda’nın anayasal statüsünün halkın iradesiyle değiştirilebilmesine yönelik bir çerçeve içeriyor.
İngiltere Başbakanı Andy Burnham da eylül ayı başında yaptığı açıklamada hükümetinin Hayırlı Cuma Anlaşması’na tamamen bağlı kalacağını söyledi.
Bu nedenle İskoçya ve Galler’deki “bağımsızlık” tartışması ile Kuzey İrlanda’daki “İrlanda’nın birleşmesi” tartışmasını birbirinden ayırmak gerekiyor.
Halk Birleşik Krallık’ın Geleceği Hakkında Ne Düşünüyor?
Cardiff toplantısıyla aynı dönemde yayımlanan Ipsos araştırması dikkat çekici sonuçlar ortaya koydu.
14–20 Mayıs 2026 tarihleri arasında 1.137 Britanyalı yetişkinle yapılan araştırmaya göre katılımcıların yüzde 55’i Birleşik Krallık’ın beş yıl sonra bugünkü yapısıyla varlığını sürdüreceğini düşünüyor.
Ancak zaman aralığı uzadıkça belirsizlik artıyor.
10 yıl sonrasıyla ilgili soruda katılımcıların yüzde 35’i Birleşik Krallık’ın mevcut biçimiyle devam edeceğini, yüzde 34’ü ise etmeyeceğini söyledi. Yüzde 31 ise görüş belirtmedi.
20 yıllık perspektifte ise yüzde 24 mevcut anayasal yapının devam edeceğini düşünürken yüzde 41 bunun gerçekleşmeyeceği görüşünde. Yüzde 34 ise kararsız kaldı.
Bu veriler Birleşik Krallık’ın yakın zamanda dağılacağı anlamına gelmiyor; Ipsos’un araştırması insanların geleceğe ilişkin beklentilerini ölçüyor. Ancak uzun vadede ülkenin mevcut yapısının devam edip etmeyeceğine ilişkin kamuoyundaki belirsizliği ortaya koyuyor.
İngiltere Hükümeti Ne Diyor?
Birleşik Krallık hükümeti ise bağımsızlık referandumlarını gündeme getirmek yerine ekonomik ve sosyal sorunlara odaklanılması gerektiğini savunuyor.
Başbakan Andy Burnham’ın sözcüsü Cardiff toplantısının ardından Burnham’ın Birleşik Krallık’ın birlik yapısına güçlü biçimde bağlı olduğunu belirtti ve hükümetin dört ülkede de ekonomik değişime odaklanacağını söyledi.
Dolayısıyla Cardiff’te imzalanan metin önemli bir siyasi mesaj olsa da İskoçya veya Galler için yeni bir bağımsızlık referandumunun hemen yapılacağı anlamına gelmiyor.
Birleşik Krallık Gerçekten Dağılabilir mi?
Bugün için Birleşik Krallık’ın dağılmasına ilişkin alınmış ortak veya kesin bir karar bulunmuyor.
Bununla birlikte üç farklı anayasal tartışma aynı anda devam ediyor:
İskoçya: Birleşik Krallık’tan bağımsız olma tartışması.
Galler: Bağımsızlık ve daha geniş kendi kaderini belirleme yetkisi tartışması.
Kuzey İrlanda: Birleşik Krallık içerisinde kalmak veya İrlanda Cumhuriyeti ile birleşmek üzerine yürütülen tartışma.
Cardiff’te SNP, Plaid Cymru ve Sinn Féin tarafından imzalanan mutabakatın dikkat çeken yönü ise bu üç siyasi hareketin anayasal değişim konusunda birlikte hareket etme kararı alması oldu.
Bu nedenle önümüzdeki dönemde Birleşik Krallık’ın geleceği, Avrupa siyasetinin yakından izlenen anayasal tartışmalarından biri olmaya devam edecek gibi görünüyor.
Kaynaklar: Ipsos UK, Sinn Féin tarafından yayımlanan Cardiff mutabakatı, ITV News ve Birleşik Krallık siyasi açıklamaları.
Bir Cevap Yazın