Almanya’nın batısındaki Wesseling yakınlarında yapılan izinli bir metal dedektörü araması, dikkat çekici bir Roma dönemi hazinesini ortaya çıkardı. Bir tarlada bulunan 934 gümüş denarius, Almanya’da İmparator Hadrian dönemine tarihlenen bugüne kadarki en büyük sikke hazinesi olarak kayıtlara geçti.
Toplam ağırlığı yaklaşık 3,1 kilogram olan sikkelerin, MS 2. yüzyılın ikinci çeyreğinde bilinçli olarak toprağa gömüldüğü düşünülüyor. Arkeologlara göre hazinenin büyüklüğü, onu yalnızca Almanya için değil dünya çapındaki Hadrian dönemi buluntuları arasında da önemli bir konuma getiriyor.
Metal dedektörü sürekli sinyal vermeye başladı
Hazinenin bulunması, Oliver Riedl adlı amatör arkeoloğun izinli bir arama sırasında tarlada Roma dönemine ait birkaç gümüş sikke tespit etmesiyle başladı.
Riedl ilk sikkeleri çıkardıktan sonra metal dedektörünün aynı bölgede sinyal vermeye devam ettiğini fark etti. Yaklaşık 15 sikke bulduktan sonra karşısında sıradan bir tekil buluntu olmadığını anlayarak LVR Rheinland Arkeolojik Anıtları Koruma Dairesi’ne haber verdi.
Uzmanların bölgede gerçekleştirdiği kontrollü kazı sonucunda sayı giderek arttı ve toplam 934 Roma gümüş denariusu ortaya çıkarıldı.
En eski sikke MÖ 148 yılına kadar uzanıyor
Hazinedeki sikkelerin tarihleri de buluntuyu özellikle ilginç hale getiriyor.
Araştırmalara göre koleksiyondaki en eski sikke MÖ 148 yılında, Roma Cumhuriyeti döneminde basılmış. Bu para toprağa gömüldüğü sırada yaklaşık 270 yıllık olmasına rağmen hâlâ geçerli bir ödeme aracıydı.
Hazinedeki en yeni sikke ise MS 124 veya 125 yılına tarihleniyor. Bu nedenle araştırmacılar hazinenin, Roma İmparatoru Hadrian’ın MS 117-138 yılları arasındaki hükümdarlığı sırasında saklandığını düşünüyor.
Sikkelerin büyük bir bölümü ise MS 69-96 yılları arasındaki Flavius Hanedanı döneminden geliyor. Bazı paralarda dönemin Roma imparatorlarının portreleri bulunuyor.
Almanya’daki en büyük Hadrian dönemi sikke hazinesi
LVR Rheinland Arkeolojik Anıtları Koruma Dairesi Başkanı ve eyalet arkeoloğu Dr. Erich Claßen’e göre Wesseling’deki buluntu, Almanya’da Hadrian dönemine ait bilinen en büyük sikke hazinesi.
LVR tarafından açıklanan bilgilere göre hazine aynı zamanda bu döneme ait dünya çapındaki büyük sikke toplulukları arasında beşinci sırada yer alıyor.
Arkeologlar sikkelerin muhtemelen MS 100 yılı civarında uzun bir dönem boyunca biriktirildiğini, ancak daha sonra Hadrian döneminde toprağa gömüldüğünü değerlendiriyor.
934 denarius o dönemde ne kadar değerliydi?
Roma dönemindeki paranın bugünkü para birimleriyle doğrudan karşılığını hesaplamak mümkün değil. Ancak dönemin asker maaşları hazinenin büyüklüğü hakkında fikir veriyor.
LVR uzmanlarının verdiği bilgiye göre sıradan bir Roma lejyoneri o dönemde yılda yaklaşık 300 denarius kazanıyordu. Bunun yaklaşık yarısı yiyecek ve ekipman gibi giderler için kesiliyordu.
Bu hesaba göre bir lejyonerin Wesseling’de bulunan miktara ulaşabilmesi için, kullanılabilir gelirinin tamamını yaklaşık altı yıl boyunca biriktirmesi gerekirdi.
Bu nedenle 934 sikkelik birikimin dönemi açısından oldukça önemli bir servet olduğu değerlendiriliyor.
Hazine neden toprağa gömüldü?
Hazinenin kime ait olduğu ve neden gömüldüğü henüz bilinmiyor.
Araştırmacılar, Roma döneminde modern anlamdaki bankacılık sisteminin bulunmaması nedeniyle değerli paraların güvenlik amacıyla toprağa saklanmasının olası olduğunu belirtiyor.
Asıl gizem ise sahibinin neden geri dönüp paralarını almadığı.
Arkeologlar, hazinenin sahibinin paraları çıkarmaya fırsat bulamadan hayatını kaybetmiş olabileceğini ve sikkelerin yerini başka kimseye söylememiş olabileceğini değerlendiriyor. Ancak bunun kesin olarak kanıtlanması şu aşamada mümkün değil.
Sikkeler toprak bloğuyla birlikte çıkarıldı
Buluntunun bilimsel açıdan iyi korunmasında, hazinenin bulunduğu anda yetkililere haber verilmesi önemli rol oynadı.
Kazı sırasında çok sayıda sikkenin aynı noktada yoğunlaştığı görüldü. Arkeologlar yapıyı bozmamak için sikkelerin bulunduğu toprak bölümünü blok halinde kaldırarak LVR-LandesMuseum Bonn’un restorasyon laboratuvarına götürdü.
Toprak bloğu açılmadan önce X ışınlarıyla incelendi. Böylece sikkelerin toprak içindeki konumları hakkında ayrıntılı bilgi elde edildi ve buluntular kontrollü şekilde temizlenebildi.
Hazine Bonn’da ziyaretçilerle buluşuyor
934 gümüş sikkeden oluşan hazine, araştırma ve koruma çalışmalarının ardından LVR-LandesMuseum Bonn’da ilk kez kamuoyuna gösteriliyor.
Yetkililer ayrıca buluntuyu bulan Oliver Riedl’in aramayı izinli olarak gerçekleştirmesi ve daha büyük bir hazineyle karşılaştığını fark ettiğinde kazıya devam etmek yerine arkeoloji kurumuna haber vermesinin, bilimsel açıdan önemli bilgilerin korunmasını sağladığını vurguluyor.
Kuzey Ren-Vestfalya’daki kültür varlıklarını koruma mevzuatı kapsamında hazine eyaletin mülkiyetine geçti. Riedl’in kurallara uygun hareket etmesi nedeniyle kendisine yetkili eyalet bakanlığı tarafından ödül verilmesi planlanıyor.
Kaynaklar
- LVR-Amt für Bodendenkmalpflege im Rheinland – Sensationeller römischer Münzschatz, 22 Eylül 2026.
- Associated Press – Amateur archaeologist finds Germany’s biggest hoard of ancient Roman silver coins, 23 Eylül 2026.
Bir Cevap Yazın