Kolombiya’nın sular altında kalan ormanlarında yeni bir dev nilüfer türü tanımlandı. Victoria colombiana adı verilen bitkinin su üzerinde yüzen yaprakları 2 metre genişliğe ulaşabiliyor. Hikâyenin başlangıcı ise bilimsel bir keşif gezisi değil, Instagram’da paylaşılan bir fotoğraf. Araştırmacılar doğada bu türe ait yalnızca 30 ila 50 birey bulunabileceğini düşünüyor.
İngiltere’deki Kraliyet Botanik Bahçeleri Kew’in 9 Ekim 2026’da duyurduğu keşif, Phytotaxa dergisinde 7 Ekim’de yayımlanan bilimsel çalışmayla belgelendi. Sosyal medya, uydu görüntüleri, botanik araştırmaları ve yerel toplulukların bilgisi aynı keşifte buluştu.
Instagram’daki fotoğraf araştırmacıların dikkatini çekti
2021 yılında bitki yetiştiricisi Jeremiah Harris’in Kolombiya’nın Inírida bölgesinde çektiği fotoğrafları gören Kew uzmanı Carlos Magdalena, fotoğraftaki büyük nilüferlerin bilinen türlerden farklı olabileceğini düşündü. Harris bitkiyi başlangıçta Victoria amazonica olarak tanımlamıştı. Ancak Inírida Nehri’nin bulunduğu Orinoco havzası, o dönemde tanımlanmış dev nilüferlerin bilinen yayılış alanlarıyla örtüşmüyordu.
Magdalena bu şüpheyi uydu görüntüleriyle araştırdı. Dev yaprakların bazıları uydu fotoğraflarında seçilebiliyordu. Bu, bölgede daha fazla örnek aranması için önemli bir başlangıç oldu; ancak fotoğraf tek başına yeni türü kanıtlamıyordu.
Gece yarısı başlayan keşif yolculuğu
Kew, Bogotá Botanik Bahçesi ve bölgedeki yerli topluluklardan katılımcılarla oluşturulan ekip, sular altında kalan ormanda beş günlük bir arazi çalışması yürüttü. İlk bulunan iki bitkinin çiçek açmamış olması, bilimsel tanımlama için gerekli örneklerin toplanmasını zorlaştırdı.
Ekibin dönüşüne saatler kala, yerel rehber ve araştırmanın ortak yazarlarından Gustavo Melo başka bir göl bildiğini söyledi. Araştırmacılar gece saat 01.00 civarında tekneyle yeniden yola çıktı. Gün doğmadan ulaştıkları gölde beş bitki daha buldular; bunlardan biri çiçekliydi. Böylece iki gölde toplam yedi bitki belgelenmiş ve türün bilimsel incelemesi için gereken örnekler elde edilmiş oldu.
Victoria colombiana neden farklı?
Yeni tür, dev nilüferlerin yer aldığı Victoria cinsine ait. Geniş, yuvarlak ve kenarları yükselmiş yaprakları su yüzeyinde büyüyebiliyor. Araştırmacılar, bitkinin yapısal özelliklerini ve coğrafi dağılımını diğer türlerle karşılaştırarak Victoria colombiana adını önerdi ve bilimsel tanımını yayımladı.
Yaklaşık 2 metreye ulaşabilen yapraklar oldukça etkileyici olsa da bu bitkiyi ‘dünyanın en büyük nilüferi’ olarak tanımlamak doğru değil. Daha önce tanımlanan Victoria boliviana türünde daha geniş yapraklar kaydedildi. Bu keşfi özel kılan yalnızca büyüklüğü değil, yıllarca bilimsel olarak tanınmamış bir türün ortaya çıkarılması.
Yalnızca 30–50 birey kalmış olabilir
Araştırma ekibi, doğadaki Victoria colombiana sayısının yaklaşık 30–50 bireyle sınırlı olabileceğini tahmin ediyor. Bu kesin bir küresel sayım değil: uydu taramaları ve yeni arazi çalışmalarıyla henüz bilinmeyen toplulukların bulunması mümkün. Kew’e göre türün durumunun IUCN Kırmızı Listesi kapsamında resmen değerlendirilmesine yönelik çalışmalar sürüyor; dolayısıyla ‘kritik tehlikede’ ifadesi henüz kesinleşmiş resmî bir IUCN sınıflandırması olarak sunulmamalı.
Koruma seçenekleri arasında yeni yaşam alanlarının araştırılması, yerel topluluklarla iş birliği, tohumlardan kontrollü yetiştirme ve Bogotá’daki botanik çalışmaları yer alıyor. Bilim insanları türün doğal ekosisteminin korunmasını öncelikli görüyor.
Bir sosyal medya paylaşımı neden önemliydi?
Keşif, internetteki tek bir fotoğrafın bilimsel merakı tetikleyebileceğini gösteriyor. Yine de gerçek başarı, fotoğrafın uydu verileriyle sınanması, yerel rehberlerin bilgisi, çiçekli örneklerin bulunması ve bulguların hakemli bilimsel yayına dönüşmesiyle mümkün oldu.
Nilüferlerin genel özelliklerini ve yetiştirme koşullarını merak edenler, Nilüfer Çiçeği Bitki Bakım Rehberi yazımıza da göz atabilir. Ancak yeni keşfedilen bu yabani ve korunmaya muhtaç tür, sıradan süs havuzu nilüferleriyle aynı bakım gereksinimlerine sahip varsayılmamalı.
Araştırma bilgisi: Carlos Magdalena ve çalışma arkadaşları, Phytotaxa, 7 Ekim 2026. DOI: 10.11646/phytotaxa.778.2.1. Duyuru: Royal Botanic Gardens, Kew, 9 Ekim 2026.
Bir yanıt yazın